top of page

Los incas en Argentina / Arjantin'deki İnkalar




Distribución del imperio incaico dentro de los actuales países de Sudamérica


Los incas en Argentina


Según las fuentes históricas en el territorio de Argentina, entre 1479 y 1535, el imperio incaico conquistó las partes occidentales de la actuales provincias de Catamarca, Tucumán, Salta, Jujuy, La Rioja, San Juan, y el extremo noroeste de Mendoza incorporándolas al Collasuyo. Algunas investigaciones sugieren la influencia incaica en parte de la Provincia de Santiago del Estero (zona interfluvial en donde está la ciudad de Santiago del Estero), pero la incorporación de esa zona al imperio no ha sido probada. Tradicionalmente se atribuye la conquista al inca Túpac Yupanqui. Los pueblos que entonces habitaban esa región, los omaguacas, los diaguitas (incluidos los calchaquíes), los huarpes y otros, intentaron resistir pero los incas lograron dominarlos, trasladando a sus territorios a los mitimaes o colonos deportados de las tribus de los chichas, que habitaban en lo que es el suroeste del actual territorio boliviano.


Los incas construyeron caminos (el Camino del Inca), centros agrícolas y de producción de tejidos, asentamientos (collcas y tambos), fortalezas (pucarás) y numerosos santuarios en lo alto de las montañas en donde realizaban sacrificios humanos especialmente de jovencitas y de niños tal como lo demuestran las momias de Llullaillaco, utilizando también construcciones preexistentes.

Entre los establecimientos incaicos más importantes en Argentina, se encuentran el Potrero de Payogasta en Salta, la Tambería del Inca en La Rioja, el pucará de Aconquija y el Shincal de Londres, ambos en Catamarca, el pucará de Tilcara en Jujuy y las ruinas de Quilmes en Tucumán, la mayoría de las cuales eran preincaicos y fueron organizados en una red urbana dentro de su imperio, estableciendo en ellos puestos de control militar.


Las provincias (wamanis) incaicas en el actual territorio argentino fueron cinco:

Humahuaca', con probable cabecera en Tilcara, llegando por el norte hasta Talina, actualmente en el Sur de Bolivia. Habitada por mitimáes chichas. Chicoana o Sikuani, habitada por los pulares, se extendía por el piso de puna de Atacama y la parte septentrional de los valles Calchaquíes hasta cerca de Seclantás y abarcaba probablemente desde las Salinas Grandes de Jujuy hasta el sur de La Paya en Salta, donde estaba su capital la antigua Chicoana.

Quire-Quire o Kiri-Kiri, que comprendía el resto de los valles Calchaquíes comenzando en Pompona (hoy La Angostura), todo el valle de Santa María y los valles de Andalgalá, Hualfín y Abaucán. Habitada calchaquíes y yocaviles y por un gran número de mitimáes, tenía dos asientos principales en Shincal y en Tolombón. Tucumán o de Tucmua, comprendía los valles orientales y las sierras subandinas. La provincia más meridional, probablemente se extendía desde La Rioja hasta las montañas del Cordón de Plata, alcanzando el cerro Tupungato en Mendoza y quizás formaba parte, con el nombre de Cuyo o Kuyun de la provincia de Chile o Chili.


Los incas en Bolivia


En el territorio de Bolivia, luego de que en torno al 1100 a. C. Tiwanaku desapareció, se produjo una lucha entre los diferentes grupos que habitaban la región: aimaras, collas, lupacas y pacajes. Los aimaras establecen un dominio que abarca Arequipa y Puno en el Perú, La Paz y Oruro, que perduró hasta que, en 1438, el Inca Pachacútec derrotó al último soberano colla, Chunqui Cápac, incorporando el altiplano boliviano al imperio incaico, como parte de la provincia del Collasuyo, e imponiendo el quechua como lengua oficial, aunque el aimara se continuó hablando regularmente. Además el imperio incaico adoptó los estilos arquitectónicos tiwanakotas y otros conocimientos. Posteriormente el Inca Huayna Cápac mandó levantar fortalezas en la frontera oriental para detener el avance de los chiriguanos.


Según una leyenda, los fundadores del imperio incaico, Manco Cápac y Mama Ocllo nacieron de la espuma del lago Titicaca en la Isla del Sol), entre Perú y Bolivia.


Los incas en Brasil


En el territorio del Brasil, existen dos caminos que los incas habrían construido, en el noreste desde Quito llegando al actual estado de Roraima en el límite de las Guayanas, que según el investigador chileno Roland Stevenson surge de un mal pronunciamiento del nombre quechua "Guayna Capac", padre de Huáscar y Atahualpa, y el llamado camino de Peabiru (pea-camino; Biru-Perú) que conecta las costas del Océano Atlántico, en el actual estado de São Paulo, con la ciudad del Cuzco en los Andes por el cual el portugués Aleixo García habría incursionado llevándose metales preciosos de la actual Bolivia, antes de la invasión española.


Los incas en Chile


En el territorio de Chile, durante el reinado de Túpac Yupanqui, se produjo la conquista de los diaguitas y aconcaguas de los valles transversales del Norte Chico de Chile y Zona Central de Chile por parte de las poblaciones ubicadas en el norte y centro, quienes habitaban el «valle de Chile» (actual valle del Mapocho), y algunas comarcas ubicadas al sur de él, fijándose así los límites del Imperio inca en una zona que los historiadores y la arqueología reciente extienden convencionalmente en algún lugar entre los ríos Maule y Maipo. De ese modo, ese territorio quedó dividido en dos wamanis o provincias: el del Valle de Elqui (Coquimbo) en el norte, presidido por Anien, y el Valle del Mapocho (Santiago) en el sur, encabezado por Quilacanta.


Los incas en Colombia


En el territorio de Colombia, hacia 1492 el imperio incaico dominó transitoriamente la región habitada por los pueblos aborígenes denominados los pastos y levantaron una fortaleza aún en dos caminos visible, en Males (hoy municipio de Córdoba). Sin embargo los pastos se refugiaron al occidente. en el territorio awá, desde donde lograron expulsar a los ocupantes. Los Incas prefirieron entonces avanzar por el piedemonte amazónico a través del territorio de los cofán, hasta controlar el territorio de los camsá en Mocoa, Valle de Sibundoy y la zona de la actual Pasto , ​ pero finalmente fueron los españoles los que controlaron la región y fueron los Awá quienes lograron preservarse de la dominación en las selvas de la vertiente del Océano Pacífico.


Los incas en Ecuador


En el territorio de Ecuador, en el siglo XV, los Incas Túpac Yupanqui y Huayna Cápac conquistaron el territorio y lo incorporaron a su imperio.


A mediados del siglo XV la zona fue invadida por las fuerzas del Inca Túpac Yupanqui, quien al mando de un poderoso ejército se encaminó desde el sur para ampliar sus dominios. Al principio la campaña le resultó relativamente fácil pero luego debió enfrentar a los Bracamoros, siendo este el único pueblo que pudo obligar al Inca a abandonar sus tierras sin poder incorporarlo al imperio.

Cuando el Inca empezó a avanzar sobre los cañaris, fue aún más difícil para ejércitos incaicos, pues estos los rechazaron luchando con bravura, obligándolos a replegarse hacia tierras de lo que hoy es Saraguro, donde debieron esperar la llegada de refuerzos para poder iniciar la campaña. Esta vez considerando la inmensa superioridad de los Incas, los Cañaris prefirieron pactar y someterse a las condiciones impuestas por estos. Después de esto Túpac Yupanqui fundó la ciudad de Tomebamba, actual ciudad de Cuenca, ciudad donde se discute que pudo haber nacido Huayna Cápac.


Los incas en el Perú


El Imperio incaico se originó en el territorio del Perú ocupando la costa, sierra y selva alta del territorio peruano (abarcando aproximadamente la mitad de su actual superficie).


A comienzos del siglo XIII inicia la historia inca desde el Cuzco como capital teniendo a Manco Cápac como fundador. Los Incas tuvieron desde entonces tres expansiones siendo la tercera la mayor pues se desarrolló primero hacia el norte empezando con el centro-oeste de Perú hasta el sur de Colombia, y después hacia el sur empezando con el sur de Perú hasta el centro de Chile. En el siglo XV el Sapa Inca Pachacútec dividió Tawantinsuyo tomando la capital como punto de referencia en cuatro suyos: Chinchaysuyo, Contisuyo, Antisuyo y Collasuyo.

En 1525 se inicia una guerra civil entre Huáscar y Atahualpa por la sucesión al trono, ganando esta disputa Atahualpa, pero quedando el imperio enfrentado e inestable. En estas circunstancias llegan los españoles quienes en Cajamarca capturan sorpresivamente a Atahualpa en una entrevista en 1532.


Referencias


* Kupriienko, Serhii (2013). The social and economic system of the Inca Empire Tawantinsuyu. Kyiv: Taras Shevchenko National University of Kyiv, Ministry of Education and Science of Ukraine. Terence D'Altroy, The Incas, pp. 2–3. Rostworowski Tovar, María (octubre del 2010). «1. La historia de los incas». Incas. Biblioteca Imprescindibles Peruanos. Perú: Empresa Editora El Comercio S. A. - Producciones Cantabria S.A.C. pp. 17-25. ISBN 978-612-4069-47-5. Rostworowski Tovar, María (octubre del 2010). «2. La ocupación del Cusco». Incas. Biblioteca Imprescindibles Peruanos. Perú: Empresa Editora El Comercio S. A. - Producciones Cantabria S.A.C. pp. 26-35. ISBN 978-612-4069-47-5.


---------


İnka İmparatorluğu'nun mevcut Güney Amerika ülkeleri içindeki dağılımı


Arjantin'deki İnkalar


Arjantin topraklarındaki tarihi kaynaklara göre, 1479 ile 1535 yılları arasında İnka imparatorluğu, mevcut Catamarca, Tucuman, Salta, Jujuy, La Rioja, San Juan eyaletlerinin batı kısımlarını ve Mendoza'nın aşırı kuzeybatısını Collasuyo'ya dahil ederek fethetti. Bazı araştırmalar, İnka etkisinin Santiago del Estero Eyaletinin bir bölümünde (Santiago del Estero şehrinin bulunduğu dalgalar arası bölge) olduğunu, ancak o bölgenin imparatorluğa dahil edilmesinin kanıtlanmadığını öne sürüyor. Fetih geleneksel olarak İnka Túpac Yupanqui'ye atfedilir. Daha sonra o bölgede yaşayan halklar, Omaguacalar, Diaguitalar (Calchaquí dahil), Huarpes ve diğerleri direnmeye çalıştılar, ancak İnkalar onlara hakim olmayı başardılar, bölgelerine mitimaes'i transfer ettiler veya Chicha kabilelerinin yerleşimcilerini sınır dışı ettiler. mevcut Bolivya'nın güneybatısında yaşayan bölge.


İnkalar yollar inşa ettiler (İnka Yolu), tarım ve tekstil üretim merkezleri, yerleşimler (collcas ve tambolar), kaleler (pucaralar) ve dağların yukarısında, Llullaillaco mumyalarının kanıtladığı gibi, özellikle genç kız ve çocuklara insan kurban ettikleri çok sayıda tapınak, önceden var olan yapıları da kullanarak.


Arjantin'deki en önemli İnka yerleşimleri arasında Salta'daki Potrero de Payogasta, La Rioja'daki Tambería del İnka, her ikisi de Katamarca'daki pucará de Aconquija ve Shincal de Londres, Jujuy'daki pucará de Tilcara ve Tucumán'daki Quilmes kalıntıları bulunmaktadır. Bunların çoğu İnka öncesi idi ve imparatorlukları içinde kentsel bir ağ halinde örgütlendiler ve içlerinde askeri kontrol noktaları kurdular.


Mevcut Arjantin topraklarındaki İnka eyaletleri (wamaniler) beş idi:


Humahuaca', Tilcara'da muhtemel bir başı olan, kuzeyden Talina'ya, şu anda Bolivya'nın güneyinde. Mitimáes chichas'ın yaşadığı yer.


Chicoana veya Sikuanipularların yaşadığı, Puna de Atacama'nın tabanından ve Calchaquí vadilerinin kuzey kısmından Seclantás yakınlarına kadar uzanıyordu ve muhtemelen Jujuy'un Salinas Büyüklerinden, antik Chicoana'nın başkenti olduğu Salta'daki La Paya'nın güneyine kadar uzanıyordu.


Pompona'dan başlayan Calchaquí vadilerinin geri kalanını (bugün La Angostura), tüm Santa María vadisini ve Endüljalá, Hualfín ve Abaucán vadilerini içeren Quire-Quire veya Kiri-Kiri. Yaşadığı Calchaquíes ve Yocaviles ve çok sayıda Mitimáes, Şincal ve Tolombón'da iki ana koltuğu vardı.


Tucumán veya Tucmua, doğu vadilerini ve And-Altı dağlarını oluşturuyordu.

En güneydeki eyalet muhtemelen La Rioja'dan Cordón de Plata Dağları'na kadar uzanarak Mendoza'daki Tupungato Tepesi'ne ulaştı ve belki de Şili eyaletinin Cuyo veya Kuyun adıyla bir parçasıydı.


Bolivya'daki İnkalar


Bolivya topraklarında, Tiwanaku MÖ 1100 civarında ortadan kaybolduktan sonra, bölgede yaşayan farklı gruplar arasında bir mücadele yaşandı: aymaras, collas, lupacas ve pacajes. Aymara kapsayan bir alan kurdu Arequipa ve Puno Peru, La Paz ve Oruro'da, 1438'de İnka Pachacutec'in son colla egemenini yenmesine kadar süren, Chunqui Capac, Bolivya yaylalarını Collasuyo eyaletinin bir parçası olarak İnka imparatorluğu'na dahil etti ve Quechua'yı resmi olarak empoze etti dil, Aymara düzenli olarak konuşulmaya devam etmesine rağmen. Ayrıca İnka imparatorluğu, Tiwanakota mimari tarzlarını ve diğer bilgileri benimsemiştir. Daha sonra İnka Huayna Cápac, Chiriguanos'un ilerlemesini durdurmak için doğu sınırında kaleler inşa edilmesini emretti.


Bir efsaneye göre, İnka imparatorluğu'nun kurucuları Manco Capac ve Mama Ocllo, Peru ve Bolivya arasındaki Güneş Adasındaki Titicaca Gölü'nün köpüğünden doğdular.


Brezilya'daki İnkalar


Brezilya topraklarında, Şilili araştırmacı Roland Stevenson'a göre Quechua adının yanlış telaffuz edilmesinden kaynaklanan, Quito'dan kuzeydoğuda Guianas sınırındaki mevcut Roraima durumuna ulaşan İnkaların inşa edeceği iki yol var. Huáscar'ın babası "Guayna Capac" ve Atahualpa ve sözde Peabiru yolu (bezelye-camino; Biru-Peru) şu anki São Paulo eyaletindeki Atlantik Okyanusu kıyılarını, Portekizli Aleixo García'nın ispanyol işgalinden önce mevcut Bolivya'dan değerli metaller alarak baskın yapacağı And Dağları'ndaki Cuzco şehrine bağlayan.


Şili'deki İnkalar


Şili topraklarında, Túpac Yupanqui döneminde, Şili'nin Küçük Kuzeyindeki enine vadilerin ve Şili'nin Orta Bölgesinin Diaguitas ve aconcaguas'larının, kuzeyde ve merkezde bulunan ve "Şili vadisi" nde (şu anki Mapocho vadisi) yaşayan nüfuslar tarafından fethi vardı. ) ve güneyinde bulunan bazı bölgeler, böylece tarihçilerin ve yakın arkeolojinin geleneksel olarak Maule ve Maipo nehirleri arasında bir yere yayıldığı bir alanda İnka imparatorluğu'nun sınırlarını sabitliyor. Böylece, bu bölge iki wamanis veya eyalete bölündü: kuzeyde Anien'in başkanlık ettiği Elqui Vadisi (Coquimbo) ve güneyde Quilacanta'nın başkanlık ettiği Mapocho Vadisi (Santiago).



Kolombiya'daki İnkalar


Kolombiya topraklarında, 1492 civarında İnka imparatorluğu, Los pastos adı verilen aborijin halklarının yaşadığı bölgeye geçici olarak hakim oldu ve hala iki görünür yol üzerinde, Erkeklerde (bugün Córdoba belediyesi) bir kale inşa etti. Ancak meralar batıya sığındı. işgalcileri sınır dışı etmeyi başardıkları Awá bölgesinde. İnkalar daha sonra Mocoa'daki Camsá topraklarını, Sibundoy Vadisi'ni ve şu anki Pasto bölgesini kontrol edene kadar Amazon piedmont'u boyunca Cofán toprakları üzerinden ilerlemeyi tercih ettiler, ancak sonunda bölgeyi kontrol eden İspanyollardı ve kendilerini bölgedeki hakimiyetten korumayı başaran Awá'ydı. Pasifik Okyanusu'nun yamacındaki ormanlar.


Ekvador'daki İnkalar


Ekvador topraklarında, on beşinci yüzyılda, İnkalar Túpac Yupanqui ve Huayna Cápac bölgeyi fethetti ve imparatorluklarına dahil etti.


On beşinci yüzyılın ortalarında bölge, etki alanlarını genişletmek için güneyden gelen güçlü bir orduya komuta eden İnka Túpac Yupanqui'nin güçleri tarafından işgal edildi. İlk başta sefer onun için nispeten kolaydı, ancak daha sonra Bracamoros'la yüzleşmek zorunda kaldı, bu, İnkaları onu imparatorluğa dahil edemeden topraklarını terk etmeye zorlayabilecek tek insandı.


İnkalar Cañariler üzerinde ilerlemeye başladığında, İnka orduları için daha da zordu, çünkü onları cesurca savaşmayı reddettiler ve onları şu anda Saraguro olan topraklara çekilmeye zorladılar ve burada takviye kuvvetlerin gelmesini beklemek zorunda kaldılar. kampanyaya başlamak için. Bu kez, İnkaların muazzam üstünlüğü göz önüne alındığında, Cañariler bir anlaşma yapmayı ve onların dayattığı koşullara boyun eğmeyi tercih ettiler. Bundan sonra Túpac Yupanqui, Huayna Cápac'ın doğmuş olabileceği tartışılan bir şehir olan şimdi Cuenca şehri olan Tomebamba şehrini kurdu.


Peru'daki İnkalar


İnka imparatorluğu, Peru topraklarının kıyılarını, dağlarını ve yüksek ormanlarını işgal eden Peru topraklarında ortaya çıktı (mevcut yüzeyinin yaklaşık yarısını kapladı).

On üçüncü yüzyılın başında, İnka tarihi başkent olarak Cuzco'dan, kurucusu Manco Cápac ile başladı. İnkaların o zamandan beri üç genişlemesi vardı, üçüncüsü en büyüğüydü çünkü önce Kolombiya'nın güneyinde orta-batı Peru'dan başlayarak kuzeye, ardından güneyde Peru'nun güneyinden başlayarak Şili'nin merkezine doğru gelişti. On beşinci yüzyılda Sapa İnka Pachacútec, başkenti referans noktası olarak alarak Tawantinsuyo'yu kendi başına dörde böldü: Chinchaysuyo, Contisuyo, Antisuyo ve Collasuyo.


1525'te Huáscar ile Atahualpa arasında tahta geçmek için bir iç savaş başladı, Atahualpa bu anlaşmazlığı kazandı, ancak imparatorluğu karşı karşıya ve istikrarsız bıraktı. Bu koşullar altında Cajamarca'ya gelen İspanyollar, 1532'de bir röportajda beklenmedik bir şekilde Atahualpa'yı yakalar.


Referanslar


* Kupriyenko, Serhii (2013). İnka İmparatorluğu'nun sosyal ve ekonomik sistemi Tawantinsuyu. Kiev: Taras Şevçenko Kiev Ulusal Üniversitesi, Ukrayna Eğitim ve Bilim Bakanlığı.

Terence D'altroy, İnkalar, s. 2-3.

Rostworowski Tovar, Maria (Ekim 2010). «1. İnkaların tarihi." İnkalar. Temel Peru Kütüphanesi. Peru: Empresa Editora El Comercio S.a. - Üretim Kantabria S.A.C. s. 17-25. ISBN 978-612-4069-47-5.

Rostworowski Tovar, Maria (Ekim 2010). «2. Cusco'nun İşgali." İnkalar. Temel Peru Kütüphanesi. Peru: Empresa Editora El Comercio S.a. - Üretim Kantabria S.A.C. s. 26-35. ISBN 978-612-4069-47-5.



9 görüntüleme0 yorum

Son Yazılar

Hepsini Gör

GERÇEKTEN FAHİŞ FİYAT VAR MI?

Bir fincan kahvenin maliyeti en çok 4 Lira, satış fiyatı ise 90-120 Lira arasında değişiyor. İşte fahiş fiyat dediğimiz şey tam olarak bu. Bildiğim bir işletmeden detay da vereyim. Orta-üst bir muhitt

コメント

5つ星のうち0と評価されています。
まだ評価がありません

評価を追加
bottom of page