top of page

Ve ABD’de 4. Banka da Battı, Neler Oluyor?

Kömür Madeninde Yeni Bir Kanarya[i]*mı? First Republic Bank


Amerika Birleşik Devletleri 2023 yılı mart ayında peş peşe gelen bankacılık iflasları ile sarsıldı. Önce Silvergate Bank, ardından Silicon Valley Bank ve Signature Bank iflas etti.

Tam duruldu derken 1 Mayıs itibariyle First Republic Bank da iflas kervanına katıldı.


Yeni bir bankacılık krizi kapıya dayanmış olabilir mi?

Rakamlara geçmeden zihinlerde bir karşılaştırma yapmayı sağlamak açısından 2022 yıl sonu itibariyle Ziraat Bankası’nın aktif büyüklüğünün 124 milyar USD olduğunu belirtelim ve hafızalarımızı tazeleyip kısa süre önce iflas eden bankaların batış gerekçelerine özetle göz atalım.


Silvergate Bank: Fintech alanında tanınmış 750’den fazla dijital para platformuna, kurumsal yatırımcıya ve yazılım geliştiriciye hizmet veriyordu. 2022 yıl sonu aktif toplamı 11,4 milyar USD’ydi ve aktifin %51’i ortalama faiz oranı %2,61 olan tahvilden oluşmakta idi.


Silicon Valley Bank (SVB): 2022 yıl sonu itibariyle toplam aktifi 212 milyar USD olan ve Amerika’nın 16. Büyük bankası olan Banka’nın 2019 faaliyet raporlarına göre toplam aktifinin yaklaşık %22’si tahvil iken bu oran 2022 yıl sonunda %59’a ulaştı.


Bu iki bankanın bilançosunda çok fazla tahvil tutmaları nedeniyle olası bir faiz artırımının zarara neden olacağı gün gibi ortadaydı. Nitekim FED hızla faiz yükseltti, bankalar bu menkul kıymetlerden telafi edilemez boyutta zarar ettiler ve durum iflasla sonuçlandı.


Signature Bank: 2018 yılında kendisini kripto para piyasasında konumlandırdı. 2021 yıl sonunda bankanın toplam mevduatlarının %30’luk kısmı kripto varlıklardan oluşmaktaydı. 2022 Eylül sonunda ise kripto müşterilerinden gelen mevduat toplam mevduatın %90’ına ulaştı. Kasım 2022 de kripto para borsası FTX’in çöküşü ile bankadan toplam mevduatın %60’ını oluşturan 8,1 milyar USD’lik mevduat çıkışı yaşandı. Mevduat çıkışını karşılamakta zorlanan Silvergate Bank varlıklarını satmak zorunda kaldı mart başında iflas etti.


Aslında, kripto paralarda meydana gelebilecek bir değer azalışının bankayı zor durumda bırakacağı apaçık ortadaydı.


2023 yılının ilk çeyreğinde arka arkaya gelen bu üç iflasın bulaşıcılık etkisi ile önce Amerika Birleşik Devletleri bankacılık sistemini ardından da küresel bankacılık yapısını etkileyip etkilemeyeceği konusu çok sık tartışılırken ve tam da her şey duruldu derken birkaç gün önce bu sefer First Republic Bank isimli bankanın da zor durumda olduğu anlaşıldı. 233 milyar USD aktif büyüklüğü ile Amerika’nın 14. bankası olan bankasının hisse senetleri borsada sert bir düşüş yaşadı. Kısa süre önce 3 bankanın hızla iflasına yol açan ani ve büyük tutarlı mevduat çekilişi bu bankaya da sıçradı. Mart ayında hisseleri %62 değer kaybeden bankaya ciddi seviyede likidite takviyesi yapıldı. Aynı günlerde bir kötü haber daha geldi ve bankanın kredi notu düştü. Bankanın ilk çeyrekte 100 milyar USD’den daha fazla mevduat kaybettiği görüldü. Sonuçta 1 Mayıs itibariyle Amerika’nın Tasarruf Mevduat Sigorta Fonu Federal Deposit Insurance Corporation (FDIC) bankayı kapatacağını, 93,5 milyar USD mevduatın tamamını JP Morgan Bank’a devredeceğini açıkladı ve First Republic Bank da resmen iflas etmiş oldu.


Banka iflasları yaşanmadan hemen önce 2023 yılı başında iki akademisyen[ii] yaptıkları bir çalışma ile, bazı bankaların düşünülenden daha fazla kripto varlık riskine maruz kaldığı konusunda uyarıda bulunmuşlardır. Bu iki banka Silvergate Bank ve Moonstone Bank’tır. Silvergate Bank’ın akıbetini biliyoruz. Moonstone Bank ise zararın neresinden dönülürse kar anlayışı ile 2023 Ocak ayı başından kripto para piyasasından hızla çıkarak ismini Farmington Bank olarak değiştirdi ve geleneksel bankacılık işlemlerine geri dönme kararı aldı.


Bu durumdan çıkarılacak sonuçlar var.


İflas eden bankaların gereğinden fazla risk aldıkları ve bilançolarını doğru yönetemedikleri ortada. Riskli kripto para varlıklara ve faiz riski taşıyan menkul kıymetlere bilançoda bu kadar ağırlık vermek banka yöneticilerinin iş bilmezliğinin ya da hırsının bir göstergesi olduğu kadar gözetim ve denetim kurumlarının da yeterince özen göstermediklerinin kanıtıdır.


Öte yandan Firts Republic Bank’ın yaşadığı durum göz önüne alındığında maalesef Silicon Valley Bank, Silvergatebank ve Signutare Bank kömür madenindeki kanaryalardı. Eğer ciddi önlemler alınmazsa gelecek olası iflaslar için bu sefer First Republic Bank “kömür madenindeki kanarya” konumunda olacak.


[i] Sanayi devrimi döneminde ve sonrasında kömür madenlerinde biriken grizu gazını madenciler daha fark etmeden madende bulunan ve gazdan etkilenerek ölen kanaryalar haber verirdi. Bu durum kafesteki kanaryanın ölümünü takiben arkasından şiddetli bir patlama oluşacağının ve madenin derhal terkedilmesi gerektiğinin acımasız bir işaretiydi. Kavram Allen ve diğerleri tarafından 2023’te yazılan “Are Svb and Signature Bank Canaries in a Coalmine or is Something Else Going on?” isimli makaleden alınmıştır.


[ii] Reiners. L., Gazi. S., “Wanted: A Prudential Framework for Crypto-Assets” (January 17, 2023). Arkansas Law Review, Forthcoming, Duke Law School Public Law & Legal Theory Series No. 2023-11, University of Hong Kong Faculty of Law Research Paper No. 2023/07



7 görüntüleme0 yorum

Son Yazılar

Hepsini Gör

Birkaç metafizik konusuna açıklık

Birkaç konuya Tasavvuf ve Ledün ilmince açıklık getirmek isterim. Kafa karışıklığı olan çok fazla insan var. Bunlar bir de birbirlerini kışkırtıyorlar ve yalan yanlış bir sürü bilgi ortaya saçılıyor.

bottom of page